Onder de reekstitel: Vaktherapeutische verkenningen is verschenen:

Samenvatting

Binnen de zorglijn angst- en dwangstoornissen van het UMC Utrecht (Universitair Medisch Centrum Utrecht) bestond de wens een pilot voor dramatherapie te starten waar in spel aan de problematiek van patiënten gewerkt kon worden. Belangrijke doelen hierbij waren onder andere risico’s nemen en gedragsrepertoire uitbreiden.
Tijdens deze pilot is een kwalitatief ontwikkelingsonderzoek uitgevoerd met als vraagstelling:
1. Welke functie kan dramatherapie innemen in de behandeling van angst- en dwangstoornissen binnen het gedragstherapeutische kader van het UMC?
2. Wat is een geschikt dramatherapeutisch aanbod (doel, spelvormen, interventies en technieken) dat aansluit bij de behandeling van patiënten met angst- en dwangstoornissen van het UMC?

Er is voor verschillende dataverzamelingsmethoden gekozen: participerende observatie, beoordeling door patiënten, interviews met deskundigen en bestudering van literatuur. De resultaten worden in verschillende hoofdstukken aangeboden.
Uit de literatuurstudie blijkt dat de verschillende angststoornissen een gemeenschappelijke noemer hebben: als je bang bent voor je eigen angstgevoelens ga je vermijdings-, vlucht- en veiligheidsgedrag ontwikkelen om de angst de baas te worden. Op korte termijn voel je je gerustgesteld, maar op lange termijn werken dit soort gedragingen averechts omdat ze de angstgedachten versterken en omdat ze je bewegingsvrijheid ernstig kunnen inperken.
De functie van dramatherapie ligt in het bewerken van het probleemgedrag binnen spel waardoor het vermijdings- en vluchtgedrag doorbroken wordt en de angst vermindert. Vanuit de participerende observatie wordt het probleemgedrag als volgt getypeerd: perfectionisme, faalangst, schaamte en schuldgevoelens, geringe frustratietolerantie, controle behoefte, vermijding gevoelens, overmatige focus op zichzelf en verantwoordelijkheid.
Als dramatherapeutische aanpak worden fasen beschreven die een opbouw in moeilijkheidsgraad laten zien om aan de gestelde einddoelen, als gedragsrepertoire uitbreiden en emoties uiten, toe te komen. De fasen worden bij de resultaten samenvattend getypeerd waarbij per fase verschillende casus uitgelicht worden. In de bijlage worden de fasen als product aangeboden waarbij ze nader geconcretiseerd worden.
Patiënten beoordelen het vrijplaatskarakter van dramatherapie (gebruik van fictie, geen consequenties) positief waardoor ze risico’s durven te nemen en gedragsalternatieven uitproberen.
Deskundigen binnen het UMC zien vooral winst in het eigen kader van dramatherapie waar in een groepsgewijze aanpak de doelen en thema’s van patiënten bewerkt kunnen worden.
In de aanbeveling wordt de positie van dramatherapie als ondersteunende interventie (Richtlijn Angststoornissen, 2003) bestreden. Dramatherapie zou als onderdeel van een multidisciplinaire behandeling gezien kunnen worden waarbij het een deel van de behandeling voor zijn rekening neemt. Deze uitspraak wordt onderschreven door dramatherapeuten die ook met angststoornissen werken.

Summary

Within the care of fear and compulsion disorders University Medical Center Utrecht (UMC Utrecht) wanted to start a pilot for drama therapy, where through play and in play the drama therapist works on the patient’s problems. Important goals were for example to learn how to take risks and to extend their behavioral repertoire.
During this pilot a developing research had been carried out with the phrasing:
1. What function can Drama Therapy fulfill in the treatment of fear and compulsion disorders within the therapeutic behavioral frame of the UMC?
2. What is an appropriate drama therapy offer (goal, drama forms, interventions, and techniques) that corresponds the treatment of patients with fear and compulsion disorders in the UMC?
Different data has been used: participating observations, assessment by the patients, interviews with professionals, literature studies. The results are spread in different chapters. Literature study shows that different fear disorders have one general denominator: if people are frightened of their own feelings of fear, they tend to produce avoidance, escape and safety behaviorisms to control the fear. On short term the patients feel relieved, but on long term these kinds of behaviors will have a contrary effect because they restrict their freedom and increase their fear.
The function of drama therapy lies within adaptation of the problem behavior within the play, what breaks through the escape and avoidance behavior and what decreases the fear. Starting from participating observation the problem behavior is typified as: perfectionism, fear of failure, shame and feelings of guilt, low frustration tolerance, control needy, feelings of avoidance, excessive focus on them self and their responsibility.
As drama therapeutic approach phases are used, that shows a difficulty hierarchy, to work on and to achieve the final goals like extending the patient’s behavioral repertoire and expression of emotions. The phases are typified in a summary with the results where in each phase a case example is followed. In the appendix the phases are offered as a product where each of them is further specified. Patients assess the free character of drama therapy (use of fiction, no consequences) as positive, what results in that patients are taking risks and are trying out new behavior alternatives. Professionals of the UMC see benefits in a drama therapeutic frame where in a group approach the goals and themes from patients are accomplished.
In the recommendation the position of drama therapy as a supportive intervention (guideline fear disorders, 2003) has been disputed. Drama therapy can be seen as a part of the multidisciplinary treatment where it takes part of a multidisciplinary treatment This statement is endorsed by drama therapists who work with fear disorders and by the interviewed professionals of the UMC as well.